Istorija

   Golubački grad je srednjovekovno utvrđenje podignuto na samom ulazu u Đerdapsku klisuru, prirodno utvrđenom mestu odakle se lako mogao kontrolisati sav kopneni i vodeni put koji su povezivali istok i zapad. Nema bližih podataka o tome kada i ko je (Ugari ili Srbi) izgradio grad. U pisanim izvorima se prvi put pominje 1335. kao tvrđava u kome je već smeštena ugarska vojska, što bi značilo da je osnovan pre, verovatno krajem 13. ili početkom 14. veka.

     

   U ovo vreme Dunav je bio granica između Ugarske i Srbije, što je izazivalo česte sukobe između ove dve zemlje, ali je grad pretežno bio u vlasti Ugara. Tek između 1402. i 1410. godine, kao znak dobrih odnosa, srpski vladar despot Stefan Lazarević dobija na upravu Golubac od ugarskog kralja Žigmunda kao znak dobrih odnosa između ove dve zemlje, uz obavezu da vrati grad nakon svoje vladavine. Nakon Despotove smrti 1427. zapovednik grada, vojvoda Jeremija, odbija da vrati utvrđenje Ugarima i prodaje ga Turcima za 12000 dukata, zbog čega dolazi do jedne od najvećih bitaka za Golubačku tvrđavu 1428. godine. U ovoj bici, poginuo je i poljski vitez Zaviša Crni, danas nacionalni heroj Poljske, ali je grad ostao pod osmanskom upravom.

   Kao važan pogranični grad od samog svog nastanka, Golubački grad je neprestano bio poprište sukoba između velikih sila Ugarske, Srbije i Osmanskog carstva. 1444. Osmanlije sporazumom daju grad na upravu Stefanovom nasledniku, despotu Đurađu Brankoviću, ali 1458. Golubac potpada konačno pod osmansku vlast i pretežno ostaje u takvom statusu do početka XIX veka.

   Sam grad sastoji se iz dva dela – gornjeg sa najvišom Donžon kulom, i donjeg ili spoljnjeg utvrđenja. Gornji grad je najstariji, da bi se tokom vladavine despota Stefana Lazarevića izgradile palata i kula koja je brani i spoljno utvrđenje. Grad je nastao u vreme korišćenja hladnog oružja, a nakon osvajanja grada Turci su dodali topovsku kulu i obzide na spoljnim kulama. Obzide su služile kao ojačanja i za lakše rikošetiranje đuladi, jer je od XV veka u upotrebi vatreno oružje i bilo je neophodno prilagoditi arhitekturu novom načinu ratovanja.

Autor teksta, Željka Milenković

Share