Kodža Mahmud paša

   Kodža Mahmud paša je rođen u Kruševcu (ili Novom brdu) 1420. godine pod prezimenom Anđelović, ali je odveden kao dete od strane janičara dok je njegov rođeni brat, Mihailo Anđelović, izbegavši ovu strahotu, ostao u Srbiji sa majkom.  Dobivši novo ime kao musliman - Mahmud, poslat je na sultanov dvor da uči i bude družbenik mladom nasledniku princu Mehmedu, poznatom kasnije kao Mehmed Osvajač, sa kojim postaje i prijatelj. Po završetku školovanja, sultan Murat II ga uzima u svoju službu, da bi ga Mehmed kasnije postavio za Velikog vezira Otomanskog carstva. Vremenom, Mahmud postaje jedan od najuglednijih i najsposobnijih otomanskih vojskovođa.

   U vreme sklapanja Segedinskog mira 1444. godine, po kojem je Golubac sa još dvadeset gradova bio vraćen despotu Đurđu Brankoviću, Mahmud paša je zbog pregovora trebao da primi Despotovog izaslanika na Porti. Izaslanik je zapravo bio njegov rođeni brat, Mihajlo Anđelović, veliki čelnik Đurđa Brankovića. Dva brata su dvadeset godina bili razdvojeni i sem porekla i vlasti sve ih je drugo razdvajalo: vera, država, obrazovanje, običaji, ratovi. Iako na suprotnim stranama, od ovog susreta počela je veza i saradnja dva razdvojena brata. Naročito u poslednjim godinama Srpske despotovine, Veliki vezir Mahmud paša i njegov brat Mihajlo Anđelović, veliki vojvoda, imali su značajnu ulogu u mirovnim pregovorima između sultana i Despota.

   Pored toga što je bio državnik, vojskovođa i veliki vezir, Mahmud Anđelović je bio i mecena, pesnik i zaštitnik književnika. On je prvi pesnik srpskog porekla koji se javlja u istočnoj literaturi (pod pseudonimom Andi). Pisao je na turskom i persijskom jeziku, ostavivši za sobom zbirku pesama, pisma i jednu naučnu raspravu.

Share