Topovska kula

Topovska kula

 

  Golubačka tvrđava podignuta je u vreme upotrebe hladnog oružja kao pogranično utvrđenje sa ciljem da štiti granicu između Ugarske i Srbije. U odbrambenom smislu, grad ima četiri celine, a izdvojeno je i četiri, odnosno pet faza gradnje, diktiranih istorijsko-političkim dešavanjima. Početak upotrebe vatrenog oružja doneo je izvesne promene. Da bi se odbrana prilagodila novom načinu ratovanja, kule spoljnog utvrđenja prilagođene su obzidavanjem, a u priobalnom delu spoljnog utvrđenja izgrađena je topovska kula (kula 9). Kula 9 je drugačija od ostalih. Poligonalna je, rađena po uzoru na kule Smederevskog grada i Nebojišinu kulu, što govori da su je gradili Turci. Ima prizemlje i sprat sa platformama za topove i na šest strana topovske otvore. Na vrhu je bila ozupčana platforma. Na gornje nivoe penjalo se pomoću kružnih stepenica, ozidanih od opeke, a pod u kuli bio je od tucanog kamena prekriven krečnim malterom. Na gornjem spratu nađeno je pet ploča sa natpisima, koji govore o razlozima i vremenu podizanja kule, a u okviru radova na revitalizaciji Golubačke tvrđave, prilikom niskog vodostaja, na donjoj etaži kule koja je pod vodom, uočeni su i natpisi na lukovima niša topovskih otvora. Još jedna odlika kule je uzidano ogromno topovsko đule u fasadu, verovatno iz rata 1428. godine, što bi dalo vreme gradnje, tj. momenat kada počinje da se koristi vatreno oružje. Glavna uloga topovske kule najverovatnije je zaštita pristaništa, koje se nalazilo u prostoru između kula 5 i 9, i u kojem su bile smeštene lađe.

   Po načinu gradnje i po analogijama, nastanak kule 9 smešta se u četvrtu fazu, odnosno u tursko vreme, krajem 15. veka. Smederevske turske kule bile su podignute pre 1480. godine, pa je moguće da je tada nastala i kula 9. G. Simić smatra da je ova faza bila posle smrti despota Stefana, odnosno 1428., kada je Golubac napadnut iz Laslovara od strane Žigmunda i kada su korišćeni topovi. Po izvorima, Turci su morali da poprave oštećeni grad, pa su tada ojačali, odnosno obzidali kule. Cunjak i Jordović nisu ovog mišljenja, smatrajući da to nije moglo biti pre 1456., kada se topovi uvode kao regularno naoružanje turske vojske, a isti dodaju i da se Smederevo gradi posle 1428. kao tvrđava za odbranu od hladnog oružja.

Share